Topola osika - Wiki

Topola osika

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Topola osika
Systematyka wg Reveala
Domena jądrowce
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa Rosopsida
Rząd wierzbowce
Rodzina wierzbowate
Rodzaj topola
Gatunek topola osika
Nazwa systematyczna
Populus tremula L.
Sp.Pl.2:1034, 1753
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons
Gatunek leczniczy
Pokrój
Pień
Po lewej: liście długopędowe. Po prawej: liść z młodej rośliny krótkopędu
Kotki męskie
Młode kotki

Topola osika, osika, topola drżąca (Populus tremula L. ) – gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych (Salicaceae). Najpospolitszy gatunek topoli w Polsce.

Spis treści

[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne

Szeroko rozprzestrzeniony gatunek euro-azjatycki. Występuje w północnej Afryce, całej Europie aż po 70° szer. płn. oraz w Azji Wschodniej. W Polsce jest pospolita na całym obszarze.

[edytuj] Morfologia

Pokrój
Drzewo o wysokości do 35 m i luźnej, stosunkowo niewielkiej koronie. W pierśnicy osiąga ok. 1 m.
Pień
Wysoki, prosty, zaznacza się niemal do wierzchołka. Kora początkowo jasna, szarooliwkowa i gładka, w starszym wieku ciemnoszara i spękana w dolnej części.
Pędy
Młode gałązki są nagie, brunatne i połyskujące. Pędy skrócone liczne i wyraźne. Pączki stożkowate i ostro zakończone, lśniące (jakby lakierowane), ciemne, brunatne i nieco lepkie.
Liście
Ulistnienie skrętoległe. Liście prawie okrągłe, o długości do 10 cm, grubo i nierówno karbowane. Ogonek liściowy bocznie spłaszczony, wiotki i dłuższy od blaszki, dzięki czemu liście "drżą" pod wpływem wiatru. Liście na pędach odroślowych mają inny kształt; są sercowate, drobno piłkowane i zwykle większe.
Kwiaty
Roślina dwupienna - na jednym drzewie występują tylko kwiaty jednej płci -albo męskie, albo żeńskie. Zebrane są w kotki. Kotki męskie mają długość 5-8 cm, a ich kwiaty mają po 8-15 pręcików o purpurowych pylnikach. Ich ciemnobrązowe przysadki są głęboko palczasto wrębne i mają długie srebrzyste włoski. Kotki żeńskie w czasie kwitnienia mają długość 4-6 cm, w czasie owocowania wydłużają się do 8-12 cm. Słupki o dwóch karminowoczerwonych lub różowych znamionach, podzielonych na szerokie klapy. Kwitnie w marcu i kwietniu przed rozwojem liści. Jest wiatropylna.
Nasiona
Zaopatrzone w długi, biały puch. Dojrzewają pod koniec maja, lub na początku czerwca. Rozsiewane są przez wiatr (anemochoria).
Korzeń
Korzeń palowy występuje tylko na młodych okazach, potem zanika. U starszych drzew system korzeniowy składa się z grubych korzeni bocznych wrastających zarówno w głąb gleby, jak i rozrastających się powierzchniowo.

[edytuj] Biologia

Drewno
Rozpierzchłonaczyniowe, miękkie i lekkie, niezróżnicowane na biel i twardziel. Ma biały kolor z lekkim zielonkawym odcieniem. Promieni drzewnych nie można dostrzec gołym okiem, natomiast słoje przyrostu rocznego są widoczne we wszystkich 3 płaszczyznach, szczególnie po namoczeniu wodą.
Rozwój
W młodości rośnie szybko; roczne siewki dorastają do 60 cm, dwuletnie do 2 m. W wieku 10-15 lat osiąga wysokość ok. 15 m. Jest krótkowieczna - żyje do 100 lat, ale jej wzrost ustaje już w wieku 50-60 lat. Zaczyna owocować w wieku ok. 20 lat i owocuje corocznie. Rozmnaża się przede wszystkim za pomocą nasion, poza tym poprzez silne i liczne odrosty korzeniowe. Na młodych okazach często wytwarzane są odrośla pędowe, są one jednak nietrwałe. Zdolność kiełkowania nasion wynosi 85-100%, ale zachowują ją stosunkowo niedługo; w normalnych warunkach ok, 2-3 miesiące, przechowywane w niskiej temperaturze przez rok.

[edytuj] Ekologia

Siedlisko i wymagania
Rośnie w lasach i zaroślach na niżu i w górach. Swoim pionowym zasięgiem sięga wyżej niż buk; w Alpach aż do wysokości 1530 m n.p.m., w Karpatach do 1150 m, w Tatrach do 1425 m. Na południowych terenach swojego zasięgu występuje niemal wyłącznie w górach. Ma średnie wymagania glebowe (jest pod tym względem najmniej wymagająca wśród wszystkich gatunków topoli). Obumiera na glebach bardzo podmokłych, albo bardzo suchych. Jest wytrzymała na mróz i upały, światłolubna. Gatunek pionierski - jako jeden z pierwszych gatunków drzew wyrasta na porębach, nieużytkach rolnych, pogorzeliskach. Na zajętych przez siebie terenach utrzymuje się długo, nawet, jeśli warunki środowiska znacznie się zmieniają.

[edytuj] Zmienność

Cechuje ją duża zmienność morfologiczna i fizjologiczna. Występują liczne formy różniące się pokrojem, wielkością i kształtem liści, barwą kory, oraz różną odpornością na choroby grzybowe. Fachowcy wyróżniają posiadający większe wartości użytkowe typ górski (taki występuje na terenie Polski) oraz mniej wartościowy typ nizinny występujący na zachodzie Europy (we Francji). W Szwecji występuje osika triploidalna (P. tremula 'Gigas'), charakteryzująca się dużymi liśćmi, bardzo bujnym wzrostem oraz dużą odpornością na niszczącą drewno chorobę grzybową - zgniliznę rdzeniową. W stepach południowo-wschodniej Azji występuje forma krzewiasta.

[edytuj] Zastosowanie

[edytuj] Podania i legendy

  • Z osiki wytwarzano legendarne husarskie kopie[3],[4],[5][6]. Z czasów Augusta II mamy szczegółowy opis kopii husarskiej: była blisko trzy sążnie długa, gruba u tuleii jak ramię, a lekka i składna. Drzewco miała z młodej prostej osiki, wydrążone u spodu, żółto pokostowane[7].
  • Osika owiana jest licznymi legendami. Wg legendy osika drży ze zgrozy od czasu, gdy Kain zabił Abla osikowym kołkiem. Na jej drzewie według niektórych legend ukrzyżowano Chrystusa. Zupełnie już dopełnił hańby tego drzewa fakt, że podobno na nim właśnie powiesił się Judasz. Wampiry znane z legend i kultury można podobno unieszkodliwić wbiciem w serce kołka osikowego. Dlatego też Rzędzian w powieści "Ogniem i mieczem" H. Sienkiewicza po zabiciu Horpyny użył jeszcze osikowego kołka, aby na pewno nie wstała. W południowo-wschodniej Polsce używano osikowych kołków do przybijana wieka trumny, co miało zapobiec wydostaniu się duchów zmarłych, które mogłyby w nocy nachodzić i straszyć ludzi. W północno-wschodniej Polsce istniał, żywy jeszcze przed II wojną światową przesąd, że wyrwana osika zwiastuje wkrótce śmierć[8].
  • Najgrubsza osika w lasach państwowych znajduje się w pobliżu miejscowości Jastrew w gminie Dębno w województwie małopolskim. Ma wysokość 35 m i obwód 461 cm (2005 r.)[9].

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Jan Macků, Jindrich Krejča, Apoloniusz Rymkiewicz: Atlas roślin leczniczych. Wrocław [etc.]: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1989. ISBN 83-04-03281-3. 
  3. ↑ Husaria. Jerzy Cichowski, Andrzej Szulczyński. Wydawn. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1977 [1]
  4. ↑ "Koń ma duszę w sobie": antologia. Łucja Ginkowa. Wydawn. Literackie, 1988 ISBN 8308012221
  5. ↑ Iskry z popiołów: zapomniane opowiadania polskie XIX wieku. Seria II. Juliusz W. Gomulicki
  6. ↑ S. Orgelbranda encyklopedja powszechna
  7. ↑ cytat z: "Encyklopedyja Powszechna"; tom dwunasty; Warszawa 1863 [2]
  8. ↑ Bioróżnorodność. Drzewa. [dostęp 12 luty 2008 r.].
  9. ↑ Lasy. Topola osika. [dostęp 12 luty 2008 r.].

[edytuj] Bibliografia

  1. W. Kulesza: Klucz do oznaczania drzew i krzewów. Warszawa: PWRiL, 1955. 
  2. Otwarta Encyklopedia Leśna.

Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/vid/richFeeds.php on line 59

Berlusconi o gazie: Włosi mogą być spokojni
Premier Silvio Berlusconi zapewnił w środę, że Włosi nie mają powodów do niepokoju w związku ze skutkami rosyjsko- ukraińskiego sporu gazowego, w rezultacie którego całkowicie wstrzymano dostawy rosyjskiego gazu m.in do Włoch.
Sikorski: Polska jest gotowa wysłać ekspertów ds. gazownictwa
Jeśli Rosja, Ukraina i Komisja Europejska będą chciały, Polska jest gotowa choćby w czwartek wysłać, w związku z rosyjsko-ukraińskim konfliktem gazowym, ekspertów zajmujących się gazownictwem - zapowiedział w środę w TVN24 szef MSZ Radosław Sikorski.
DJ US Stocks Slide; Intel, Alcoa, Oil Bode Ill For Economy
Layoffs and slashed profit forecasts at Alcoa and Intel harshly reminded investors of the corporate-profit slowdown Wednesday, sending the Dow Jones Industrial Average down more than 250 points recently.
Grupa Lotos podwyższa od czwartku ceny paliw
Grupa Lotos od czwartku, 8 stycznia podwyższa ceny hurtowe benzyny bezołowiowej 95 o 57 zł, a benzyny bezołowiowej 98 o 67 zł na tysiąc litrów.
Drożeje benzyna, olej napędowy i opałowy z PKN Orlen
PKN Orlen podnosi od czwartku, 8 stycznia, hurtową cenę benzyny o 57 zł, a oleju napędowego o 59 zł na tysiąc litrów - poinformował w środę płocki koncern.
Linki: Strona gwna