Topola - Wiki

Topola

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy drzewa. Zobacz też: miejscowości o tej nazwie.
Topola

Populus sp.
Systematyka wg Reveala
Domena jÄ…drowce
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa Rosopsida
RzÄ…d wierzbowce
Rodzina wierzbowate
Rodzaj topola
Nazwa systematyczna
Populus L.
Sp.Pl.2:1034 1753
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons
Morfologia (topola osika)

Topola (Populus L.) - rodzaj drzew z rodziny wierzbowatych (Salicaceae Mirb.). Zalicza się do niego około 40 gatunków. W Polsce występują cztery rodzime gatunki topoli: topola czarna, topola biała, topola osika i topola szara (ta ostatnia jest naturalnym mieszańcem topoli białej i osiki). Topole czarna, biała i szara występują głównie w lasach łęgowych dużych dolin rzecznych, osika natomiast jest rozpowszechniona w lasach liściastych i mieszanych na terenie praktycznie całego kraju. Bardzo popularnym drzewem ozdobnym, ze względu na swój kolumnowy pokrój sadzonym zwłaszcza wzdłuż dróg jest topola włoska stanowiąca sztucznie wyhodowaną odmianę ozdobną topoli czarnej. Europejska topola czarna krzyżuje się z topolami amerykańskimi (głównie topolą deltoidowatą) dając mieszańce określane wspólnie mianem topoli kanadyjskiej. Ten zbiorowy gatunek wykazuje dużą ekspansywność i ostatnio zaczyna coraz mocniej wypierać rodzimą topolę czarną z jej naturalnych stanowisk. Innymi gatunkami topoli sadzonymi często w Polsce jest grupa około 10 topoli balsamicznych. Pochodzą one z Ameryki Północnej oraz Azji i charakteryzują się wydzielaniem silnego, balsamicznego zapachu przez rozwijające się pąki i młode liście (stąd nazwa).

Populus nigra cv. Italica

Spis treści

[edytuj] Morfologia

Pokrój
Wysokie i okazałe, często potężnie zbudowane drzewa liściaste o klasycznej, regularnej sylwetce. Posiadają zwykle prosty pień rozgałęziający się na grube i mocne, ukośnie lub łukowato wznoszące się konary. Gałęzie proste i długie, w części wierzchołkowej strzeliste. Niektóre gatunki (np. topola czarna, biała, szara) osiągają ponad 35m wysokości, a średnica ich pnia może przekraczać 2.5m.
Liście
Pojedyncze, o bardzo zmiennej formie zależnej od gatunku. Przykładowo liście (długopędowe) topoli białej są wyraźnie klapowane i pokryte od spodu gęstym, białym kutnerem, osika posiada liście okrągławe o karbowanym brzegu; są one cienkie i delikatne oraz obustronnie nagie, z kolei liście topoli czarnej są romboidalne do trójkątnych, także stosunkowo cienkie i nagie. Jeszcze innego typu liście posiadają topole balsamiczne; są one przeważnie duże, eliptyczne lub jajowate, grube i skórzaste, od spodu często zielonawobiałe i jakgdyby woskowane. Rozmiar liści topoli wielkolistnych może przekraczać 25cm. Zmienność formy liści topoli nie dotyczy tylko różnych gatunków. Nawet w obrębie tego samego gatunku, ba nawet na tym samym osobniku może występować kilka ich rodzajów. Dla przykładu długopędowe liście topoli białej są ostro klapowane i trwale, gęsto owłosione od spodu, podczas gdy liście na któtkopędach są zazwyczaj bezklapowe (lub o wyraźnie łagodniejszych klapach) oraz owłosione rzadko i nietrwale. Podobnie u topoli czarnej liście długo- i krótkopędowe różnią się kształtem i wielkością; te pierwsze (tzw. liście późne) są duże i mają prawie trójkątny kształt, natomiast liście krótkopędowe są mniejsze i bardziej romboidalne niż trójkątne.
Kwiaty
Rozdzielnopłciowe, dwupienne, zebrane w kwiatostany zwane kotkami.

[edytuj] Biologia

Topole (wraz z wierzbami) są najszybciej rosnącymi drzewami w klimacie umiarkowanym. Występują na półkuli północnej. Można je spotkać w środowisku wilgotnym, w lasach nadrzecznych; głównie w lasach łęgowych oraz jako domieszkę w innych lasach liściastych.Są to równocześnie drzewa stosunkowo krótko żyjące; długość życia większości gatunków zawiera się w przedziale 100-200 lat. Wyjątkowo notowane są ponad 300-letnie okazy topoli białej i czarnej. Zdecydowanie poniżej 100 lat żyje topola włoska. Nasiona bardzo szybko kiełkują, posiadają puch ułatwiający rozsiewanie. Dzięki nasionom topole są drzewami pionierskimi.

[edytuj] Systematyka

Pozycja w systemie Reveala

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt., nadrząd Violanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd wierzbowce (Salicales Lindl.), rodzina wierzbowate (Salicaceae Mirb.), rodzaj topola (Populus L.)[1]

Gatunki flory Polski [2]
PodziaÅ‚ wg (system ?)

[edytuj] Zastosowanie

  • DostarczajÄ… miÄ™kkiego drewna używanego do produkcji celulozy, papieru, zapaÅ‚ek, lecz także korpusów gitar elektrycznych i bÄ™bnów.
  • RoÅ›liny ozdobne: Sadzone sÄ… w nasadzeniach miejskich (głównie te nie owocujÄ…ce - mÄ™skie). Do celów ozdobnych sÄ… używane topole amerykaÅ„skie.

[edytuj] Ciekawostki

  • NajwyższÄ… topolÄ… w Polsce jest topola czarna rosnÄ…ca w Warszawie - mierzy ona 43 m wysokoÅ›ci i jest jednym z najwyższych drzew liÅ›ciastych w Polsce. Z kolei rosnÄ…ca w Lesznie k. Warszawy topola biaÅ‚a posiada najwiÄ™kszy ze wszystkich polskich topoli obwód pnia - u podstawy wynosi on ponad 15m (co daje ponad 4,5 m Å›rednicy!!!), a na wysokoÅ›ci 130 cm - 10,5 m (Å›rednica 3,34 m). Pod wzglÄ™dem obwodu mierzonego u podstawy pnia (przy samej ziemi) jest to najgrubsze polskie drzewo.
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o topoli

Przypisy

  1. ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Populus wg Reveala
  2. ↑ Zbigniew Mirek, Halina PiÄ™koÅ›-Mirkowa, Adam ZajÄ…c, Maria ZajÄ…c: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roÅ›lin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. WÅ‚adysÅ‚awa Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6. 

Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /www/motocykle_www/spam/vid/richFeeds.php on line 59

Świetlana przyszłość wideo online
Amerykańscy internauci obejrzeli w listopadzie 2008 roku 12,7 mln materiałów wideo online, co oznacza 34 procentowy wzrost w porównaniu z tym samym okresem w roku ubiegłym.
Koniec zabezpieczeń DRM
Apple uznało, że najwyższy czas rozstać się z zabezpieczeniami DRM. Materiały audio i wideo dostępne w sklepie iTunes zostana pozbawione kłopotliwych zabezpieczeń.
Microsoft bagatelizuje zagrożenie
Microsoft zlekceważył zgłoszenie o luce zidentyfikowanej we wszystkich wersjach odtwarzacza Microsoft Windows Media Player.
Aktualizacja programu pocztowego Mozilli
Mozilla zaktualizowała swojego klienta poczty do wersji Thunderbird 2.0.0.19, łatając w ten sposób siedem luk, z których część została poprawiona również w zaktualizowanej przeglądarce Firefox 3.0.5.
Policja będzie mogła włamywać się do komputerów
Brytyjskie MSW zyskało nowe narzędzie. Policja i MI5 może włamywać się do komputerów osobistych bez konieczności posiadania nakazu.
Linki: Strona g³ówna